Nieuwe wildernis

IMG_20180107_193946_processedDe Oostvaardersplassen staan aan de wieg van mijn natuurbewustzijn. Het boek van ecoloog Frans Vera over het gebied heb ik in mijn puberteit verslonden en tijdens de studie en daarna kwam het gebied regelmatig langs als hét voorbeeld van nieuwe natuur. Het is een bekend verhaal: door de mens gecreëerd in op de zee gewonnen land, met rust gelaten, wachtend op ontwikkeling tot industrieterrein, en vervolgens ontdekt, erkend en beschermd als spectaculair natuurgebied. Internationaal aansprekend, iconisch.

Ik schrok vorig jaar dan ook van het besluit in de Provinciale Staten van Flevoland over het verleggen van de focus in de plassen van natuurbehoud naar recreatie en van de plannen voor het vliegveld van Lelystad, nog bovenop alle vervelende discussies over diersterfte. Wat mij betreft moeten we met het gebied juist de andere kant op bewegen. Zo ontbreken nog altijd de grotere roofdieren, noodzakelijk om het aantal paarden, herten en runderen onder controle te houden, en is het gebied niet groot genoeg om echt zijn eigen gang te gaan.

Cynici beweren dat de Oostvaardersplassen daarom eigenlijk niet meer dan een parkgebied is. En weliswaar liggen binnenkort de Marker Wadden aan de andere kant van de dijk, en misschien komen er ecologische verbindingen met bijvoorbeeld de randmeren en de Veluwe, maar altijd zal dat gepaard gaan met menselijke inrichting, begeleiding en ingrepen. Loslaten zit ons Nederlanders namelijk niet in het bloed. Ondertussen wordt het echter wel verkocht als wildernis.

Wat dat betreft is de film De Nieuwe Wildernis uit 2013 ook exemplarisch. Het is een razend knap gefilmde en verrassend populaire film gebleken, goed voor ruim 600.000 bezoekers in de bioscoop, een recordaantal voor een natuurfilm. Ik hoorde daar niet bij; ik zag de film pas dit jaar. En ondanks dat het indruk maakte, klopte het voor mij niet helemaal. Naast de minder sterke storytelling in de film en de rammelende teksten is vooral alle menselijke invloed op het gebied (het peilbeheer, de spoorlijn, de ingrepen van de beheerders, etc) er vakkundig uit geknipt. Het resultaat is geromantiseerd.

IMG_20180107_193917_processedMaar vooral staat de populariteit van de film, en wat dat mogelijk zegt van een ‘brede publieke belangstelling voor de natuur’, voor mij haaks op de oorverdovende stilte rond het provinciaal besluit om deze ‘nieuwe wildernis’ de facto de nek om te draaien. Al die bioscoopbezoekers, kwamen die omdat ze de natuur een warm hart toe dragen, of omdat ze vakkundig genudged, gehypet en gemanipuleerd waren door de pr rondom de film?

Misschien is daarom de kern van het verhaal van de Oostvaardersplassen (en dus de film) dat het gebied iets laat zien van wat er mogelijk is als je de menselijke invloed meer loslaat. Het laat zien dat een beetje terughoudendheid zorgt voor een enorme bloei van natuurlijke processen, en toont de veerkracht van onze aarde. Het is een belofte. Een belofte, die op dit moment niet wordt ingelost.

En ik vind dat oprecht jammer. In landen om ons heen, en binnen een deel van de natuurbeweging in ons land, is men de laatste jaren bezig met Rewilding – het terugbrengen van de natuur naar aangetaste gebieden. Ondanks het voorbeeld dat de Oostvaardersplassen is geweest, zullen er over een aantal jaren prachtige resultaten zijn van natuurontwikkeling die veel verder gaat. En die zullen niet in Nederland liggen, maar in Oost- en Zuid-Europa, en misschien in Duitsland of het Verenigd Koninkrijk.

Die gebieden komen bovendien tot stand zonder de al te rigoureuze menselijke ingrepen die natuurontwikkeling in Nederland vaak met zich mee brengt. En aan die gebieden zullen we zelfs met een mooie film niet kunnen tippen.

De Oostvaardersplassen zijn (nu nog) mooi, maar het zou zoveel mooier kunnen zijn…

Foto’s: boswachtersblog.nl, bewerkt

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: